Duyurular

Avukatların Kullanımına Açılan Tapu Kadastro Verilerinin Kullanımına İlişkin Sınırlamalar (Ocak 2021 sayfa 333)

Avukatların Kullanımına Açılan Tapu Kadastro Verilerinin Kullanımına İlişkin Sınırlamalar

 

 

T.C.

ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü

Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı

 

 

Sayı    : E-67670310-030.03-3300387                               23.12.2020

Konu  : Veri Paylaşımı

 

 

TÜRKİYE BAROLAR BİRLİĞİ BAŞKANLIĞINA

 

İlgi        : a) Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ve Barolar Birliği arasında imzalanan Tapu ve Kadastro Verilerinin “TAKPAS” Üzerinden Paylaşılmasına İlişkin 17.04.2019 tarihli Protokol.

              b) Av. ……’ ın 26.08.2020 tarihli dilekçesi.

 

Bilindiği üzere, TAKBİS üzerinden tapu ve kadastro verilerinin mevzuat hükümleri kapsamında Birliğinize ait Ulusal Hukuk Ağı Projesi (UHAP) aracılığı ile Baro levhasına kayıtlı avukatlar ile paylaşımı amacıyla düzenlenen Genel Müdürlüğümüz ile Birliğiniz arasında Tapu ve Kadastro Verilerinin “TAKPAS” Üzerinden Paylaşılmasına İlişkin ilgi (a) Protokol, 17.04.2019 tarihinde imzalanmıştır.

Mezkûr Protokolün avukatların kamu hizmeti yapması nedeniyle kamu hizmetlerinin etkinliğini arttırmak amaçlı işbirliğine yönelik olduğu açıktır.

İlgi (a) Protokol çerçevesindeki veri paylaşımı konusu hakkında gerek bireysel olarak iletilen dilekçeler, gerekse Kişisel Verileri Koruma Kurulu ve Dışişleri Bakanlığı tarafından Kurumumuza iletilen muhtelif yazılarda, erişilen verilerin avukatlar tarafından nam-ı müstear isimler ile yurt dışında bulunan kişi, organizasyon, kurum veya kuruluşlarla paylaşıldığı yönünde şikayetler iletilmiş olup bu ilgi (a) Protokol çerçevesinde paylaşılan verilerin niteliği ile kullanıcıların yetki ve sorumlulukları konusunun yeniden ele alınmasının önem arz ettiği değerlendirilmiştir.

Bu kapsamda öncelikle tapu ve kadastro verilerinin niteliğinin tespiti amacıyla Anayasa Mahkemesi’nin 1963/336 E., 1967/29 K. sayılı kararına değinmek gerekmektedir. Söz konusu Karar’da; “Anayasa’nın 15. maddesinin 1. fıkrası hükmü gereğince, özel hayatın gizliliğine dokunulamaz. Bu hüküm, maddenin gerekçesinde de belirtildiği gibi, özel hayatın dokunulmazlığı ilkesi, bir kişinin bedeninin tamamlılığına dokunmama, var olan özgürlüğünü engellememe kuralı yanında, o kişinin maddece ve madde dışı alanda sürüp gitmesi demek olan özel hayat ile aile hayatının dokunulmazlığını anlatır. Kişinin mal durumu da özel hayatındandır. Bunun da gizliliğine dokunulmamak gerekir...” denilmektedir. Söz konusu Karar ile 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun kişisel verinin “Kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi” olarak tanımını yapan 3’üncü maddesi kapsamında tapu sicilinde yer alan bilgilerin kişisel veri olarak kabulü gerekmektedir.

Öte yandan Anayasanın “Temel Haklar ve Ödevler” başlıklı ikinci kısmının “Kişinin Hakları ve Ödevleri” başlıklı ikinci bölümünde yer alan 20’nci maddesinin üçüncü fıkrasında, “Herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. Bu hak; kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar. Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir.” denilmek suretiyle kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı, temel hak ve özgürlük olarak belirlenmiştir.

Kişisel verilerin yurt dışına aktarımına ilişkin usul ve esaslar ise, 6698 sayılı Kişisel Verileri Koruma Kanunu’nun (KVKK) 9’uncu maddesinde düzenlenmekte olup; söz konusu maddede, kişisel verilerin ilgili kişinin açık rızası olmaksızın yurt dışına aktarılamayacağı; ancak Kanunun 5’inci maddesinin ikinci fıkrası ile özel nitelikli kişisel veriler bakımından 6’ncı maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen şartlardan birinin varlığı ve kişisel verinin aktarılacağı yabancı ülkede yeterli korumanın bulunması halinde veya yeterli korumanın bulunmaması durumunda Türkiye’deki ve ilgili yabancı ülkedeki veri sorumlularının yeterli korumayı yazılı olarak taahhüt etmeleri ve Kurulun izninin bulunması kaydıyla, ilgili kişinin açık rızası aranmaksızın yurt dışına aktarılabileceği hükme bağlanmıştır. Bu durumlarda verinin yurt dışına aktarımı ancak, ilgili kamu kurumları aracılığı ile yapılabilecek olup bu verilerin, ilgi (a) Protokol gereği veriye erişimi mümkün kılınan kişiler aracılığı ile yurt dışına aktarılmasının, ilgili mevzuat hükümleri ile avukatlık mesleğinin amacı ve sınırlarını belirleyen 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 2’nci maddesine uygun olmayacağı, bunun da ötesinde ülke güvenliği ve milli menfaatler açısından sakınca teşkil edebileceği değerlendirilmektedir.

Bilindiği üzere 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 2’nci maddesi uyarınca yargı organları, emniyet makamları, diğer kamu kurum ve kuruluşları, avukatlara görevlerinin yerine getirilmesinde yardımcı olmak zorundadır. Kanunlarındaki özel hükümler saklı kalmak kaydıyla, bu kurumlar avukatın gerek duyduğu bilgi ve belgeleri incelemesine sunmakla yükümlüdür.

Bununla birlikte, Kanun’un 2’nci maddesi uyarınca avukatlık mesleğinin amacı, hukuki mesele ve anlaşmazlıkların adalet ve hakkaniyete uygun olarak çözümlenmesini ve hukuk kurallarının tam olarak uygulanmasını her derecede yargı organları, resmi ve özel kişi ve kurumlar nezdinde sağlamak şeklinde ifade edilmiştir. Avukat, hukuki bilgilerini kişilerin yararlanmasına tahsis ederken bu amaçları gözetmek zorundadır ayrıca mesleğini icra ederken sadece Avukatlık Kanunu ile bağlı olmayıp diğer Kanun ve mevzuat hükümlerine de uygun davranmak mecburiyetindedir.

Nitekim Avukatlık Kanunu’nun 62’nci maddesi; “Bu Kanun ve diğer kanunlar gereğince avukat sıfatı ile veya Türkiye Barolar Birliğinin yahut baroların organlarında görevli olarak kendisine verilmiş bulunan görev ve yetkiyi kötüye kullanan avukat Türk Ceza Kanununun 257’nci maddesi hükümlerine göre cezalandırılır.” hükmünü içermektedir.

Bunun yanında Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 136’ncı maddesi kişisel verileri hukuka aykırı olarak bir başkasına veren yayan veya ele geçiren kişinin cezalandırılacağını hüküm altına aldığı gibi, Kanunun 137. Maddesi bu suçun kamu görevlisi tarafından veya mesleğin sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle işleyenlerin cezasının yarı oranında arttırılacağını öngörmektedir.

Kanun tarafından çizilen bu çerçevenin yanında, tapu ve kadastro verilerinin elektronik ortamda paylaşanına ilişkin usul ve esaslar, 07.03.2015 tarihli ve 29288 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren. Tapu ve Kadastro Verilerinin Paylaşımı Hakkında Yönetmelik ile düzenlenmiştir. Yönetmeliğin 6’ncı maddesine göre, TAKPAS’ın işletilmesinde, paylaşılmasında ve kullanılmasında T.C. Anayasası, uluslararası sözleşmeler ve diğer mevzuatta yer alan; Devlet sırrına, kişisel verilerin korunmasına, özel hayatın ve soruşturmanın gizliliğine, mahkemelerce verilen gizlilik kararlarına, gizli tanıklığa, 27.12.2007 tarihli ve 5726 sayılı Tanık Koruma Kanunu ile 12.4.1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında alınan tedbir kararlarına ilişkin hükümler esas alınır. Ulusal Hukuk Ağı Projesi (UHAP) üzerinden TAKPAS sistemine erişim yetkisi verilen alt kullanıcılar (avukatlar) da anılan hükümlere uygun hareket etmek mecburiyetindedir.

Yönetmelik öncesinde yürürlüğe girmekle birlikte halen uygulanmakta olan Genel Müdürlüğümüzün 08.08.2001 tarihli ve 2001/11 sayılı Genelgesi ile tapu sicilindeki bilgi ve belgelerin veriliş esasları konusuna açıklık getirilmiştir. Genelgede, görevleri gereği tapu müdürlüklerinde tapu kütüğü ve dayanağı belgelerini incelemeye ihtiyaç duyan avukatlara verilen bilgi ve belgelerin veriliş esasları açıklanmıştır. Genelge’nin “5” bölümüne göre; kamu görevi ifa eden avukatların vekâletname ibraz etmeden yazılı olarak talepte bulunması koşuluyla, idaremizce istem belgesi düzenlenerek bir memur huzurunda tapu sicilini inceleyebilmeleri ve görevleri sırasında kendilerine kolaylık sağlanması gerekir. Ancak, avukatların tapu sicilinden örnek istemeleri halinde vekâletname ibraz etmeleri zorunlu olup, belge örneği istemlerinde talepte bulunan avukatın Türk Medeni Kanunu kapsamında “ilgi” bağlantısının tapu müdürlüğünce saptanması gerekir.

Konu hakkında Ankara 8’inci İdare Mahkemesinin 25.10.2018 tarih, E.2017/3762, K. 2018/2167 sayılı kararında; avukatların vekâletnamelerinin bulunduğu icra / dava dosyasında bulunan tarafların taşınmazlarını sorgulayabilmesinin mümkün olduğu ve bu tür sorgulamalarda ilginin varlığının ortaya konulmasının gerektiği, aksi düşüncenin yani avukatlar tarafından, elektronik ortamda ülke düzeyinde yetki, kişi, yer, zaman ve taşınmaz sınırlamasına tabi olmadan tüm taşınmazlar hakkında sorgulama yapılabilmesinin 4721 sayılı Medeni Kanun’un 1020’nci maddesinde yer verilen “ve sistemin ilgisini inanılır kılma” ön koşulunu ortadan kaldıracağı ve (TAKBİS)’in kuruluş amacına aykırı olacağı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş olup Ankara Bölge İdare Mahkemesi 12’nci İdari Dava Dairesinin 26.03.2019 tarihli, E. 2019/71, K.2019/536 sayılı onama kararı ile söz konusu Karar kesinleşmiştir.

Bu kapsamda ilgi (a) Protokol kapsamında veri erişiminin avukatlar tarafından yetkili olunan işlemler ile sınırlı olarak kullanılması gerektiği değerlendirilmektedir.

Ayrıca ilgi (a) Protokol ile, erişilen ve paylaşılan verilerin. Genel Müdürlüğümüzün izni olmadıkça protokol yapılan Kurumun alt kullanıcıların kendi görev alanı kapsamında gerçekleştirecekleri işlemler haricinde, başka kurum, kuruluş ve üçüncü şahıslara kullandırılamayacağı ve yayınlanamayacağı aksi halde sorumlular için yasal işlemler uygulanacağı belirtilmiştir.

Bu kapsamda, gerektiğinde sorumluların tespiti amacıyla ilgide kayıtlı protokolün “5.5.” maddesi uyarınca TAKPAS’tan yapılan her türlü işlemde (yetkilendirdiği kullanıcı bilgisi, tarih, metot adı, gönderilen parametreler, web servisinin döndürdüğü bilgi seti, süre, hata var ise hata mesajı) bilgilerin, izleme bilgisi (LOG) olarak tutulması ve istenilmesi halinde Genel Müdürlüğümüz ile paylaşılması, ayrıca tutulan bu LOG kayıtlarının protokol sona erse dahi TÜRK Ceza Kanunu’nda öngörülen dava zamanaşımı sürelerinden az olmamak kaydıyla en az sekiz yıl muhafaza edilmesi gerekmektedir.

Yukarıda izah edilen mevzuat hükümleri ve usul kurallarının ihlal edilmesi halinde ihlali gerçekleştiren kişi; Avukatlık Kanunu’nun 62’nci maddesi gereğince TCK’nın 136,137 257’nci maddesi, KVKK’nın 17’nci maddesi, ihlalin kabahatler kapsamına girmesi halinde KVKK’nın 18’inci maddesi kapsamında sorumlu tutulabilecektir.

Öte yandan KVKK’nın I8’inci maddenin 3’üncü fıkrasının “Birinci fıkrada sayılan eylemlerin kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları bünyesinde işlenmesi hâlinde, Kurulun yapacağı bildirim üzerine, ilgili kamu kurum ve kuruluşunda görev yapan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarında görev yapanlar hakkında disiplin hükümlerine göre işlem yapılır ve sonucu Kurula bildirilir.” hükmü gereği ihlali gerçekleştiren avukatın disiplin soruşturmasının da bağlı bulunduğu Baro tarafından yapılması gerekmektedir.

Sistem üzerinden yapılacak sorgulamalarda, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ile Türkiye Barolar Birliği Arasında Tapu ve Kadastro Verilerinin TAKPAS Üzerinden Paylaşılmasına İlişkin Protokol’ün 5/e maddesi uyarınca. Ulusal Hukuk Ağı Projesi (UHAP) üzerinden TAKPAS sistemine erişim yetkisi verilen alt kullanıcılara (avukatlara), sistemden sadece görevleri gereği iş ve işlemleri için sorgu yapabilecekleri, başka amaçlar için kullanamayacakları, kullanmaları durumunda Türk Ceza Kanunu, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve diğer kanun hükümlerince ceza ve disiplin soruşturmasının söz konusu olacağı hususlarını içeren beyanın, (e-kabul beyanının) TAKPAS’a giriş yaparken e-imzalı ve denetimler sırasında belgelenebilecek şekilde alınması; borçlu mal varlığının sorgulanabilmesi için İcra İflas Kanunu’nun 78’inci maddesinde belirtilen şartların sağlanması ya da bilgileri sorgulanmak istenen kişinin kabul beyanını içeren belgenin (TAKPAS verilerinin kullanılması için düzenlenen protokol kapsamında alınan ek-3 muvafakatnamenin) ilgililerce doldurulmasının ve sistem tarafından kontrol edilmesinin uygun olacağı; TAKPAS üzerinden veya fiziki olarak alınan verilerin her ne şekilde olursa olsun yabancı kurum, kuruluş, organizasyon veya kişilerle paylaşılmaması gerektiği, aksi takdirde hukuki ve cezai sorumlu olunacağı hususlarında kullanıcıların özellikle bilgilendirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.

Sonuç olarak; Anayasa Mahkemesi’nin 1963/336 Esas, 1967/29 Kararı ile Kişisel Verileri Koruma Kanunu hükümleri gereğince kişinin özel hayatı kapsamında değerlendirilen ve kişisel veri niteliğinde olan tapu ve kadastro verilerinin ilgi (a) Protokol kapsamında paylaşımının ancak mevzuat hükümleri çerçevesinde kişinin görevi ile sınırlı olarak mümkün olduğu, bunun dışında veri elde edilmesi ve bu verilerin paylaşılmasının ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmesi dışında ülke güvenliğine ve milli menfaatlere ilişkin boyutunun da göz önünde bulundurularak, tarafların ilgi (a) Protokolün uygulanması hususunda azami ihtimam göstermesi gerektiği değerlendirilmektedir.

Öte yandan KVKK’nın 12’inci maddesi gereği, tapu ve kadastro bilgileri konusunda veri sorumlusu olan Kurumumuzun, kişisel verilere hukuka aykırı olarak erişim ve bu verilerin paylaşımının önlenmesi amacıyla uygun güvenlik düzeyini temin etmeye yönelik gerekli her türlü tedbiri almakla yükümlü olduğunu belirterek bu çerçevede bu yükümlülükten kaynaklanan sorumluluğumuzu ilgi (a) Protokol gereği veri paylaşımı yapmakla birliğinize devrettiğimiz de dikkate alındığında bu konuda Birliğinizce de gerekli hassasiyetin gösterilmesinin öneminin altını çizmek suretiyle ilgi (a) Protokol kapsamında veri paylaşımı ve işlenmesine ilişkin bilgi talep eden Av………… ilgi (b) dilekçesinin, yukarıda değinilen hususlar çerçevesinde değerlendirilerek cevaplandırılması ve ayrıca Birliğinize bağlı tüm avukatlara da bu hususların duyurulmasında.

Bilgi ve gereğini arz ederim.

Mehmet Zeki ADLİ

Genel Müdür V.

Diğer Duyurular